در خطبهای که رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم در جمعۀ آخر ماه شعبان قرائت فرمودند مردم را اندرز دادند که این ماه (رمضان) ماه پربرکت و رحمت است، ماه مغفرت و دعا و اجابت است، ماه نماز، ماه قرائت قرآن، ماه صدقه و صلۀ رحم و ایثار است، ماه ادای فرائض و روزه و انفاق، و بهار آمرزش و تخفیف بر زیردست و رحم بر صغیر و احترام و توقیر کبیر؛ مفصّلاً بیاناتی فرمودند. و مفادش آنستکه مؤمن در شهر رمضان نه تنها از آدابی که فقهاء در کتب عملیه ذکر میکنند باید اجتناب ورزد بلکه در این ماه رحمت باید با شراشر وجود خود جلب رحمت کند، خشوع و خضوع داشته باشد، همیشه به ذکر خدا اشتغال ورزد، در هر امری که او را به خدا نزدیک کند سبقت گیرد، و از هرچیزی که او را از خدا دور کند بگریزد، به آنچه خدا امر کرده عمل کند و از آنچه نهی فرموده اجتناب ورزد، از هر چه دیدنش را حرام فرموده چشم ببندد و به هر چه شنیدنش را ممنوع کرده گوش ندهد.
و خلاصه با بیانات خود در این خطبه آن صراط مستقیمی که اقصر فاصلۀ بین انسان و خداست را تشریح کردند. أمیرالمؤمنین علیه السّلام که این روایت را بیان میکنند میگویند: در پایان خطبه برخاستم و عرض کردم: یا رَسُولَ اللَه! مَا أَفْضَلُ الاعْمَالِ فِی هَذَا الشَّهْرِ؟ فَقَالَ: یا أَبَا الْحَسَنِ! أَفْضَلُ الاعْمَالِ فِی هَذَا الشَّهْرِ الْوَرَعُ عَنْ مَحَارِمِ اللَه.
«ای رسول خدا بهترین اعمال در این ماه چیست؟ رسول خدا فرمود: ای أبوالحسن! بهترین اعمال در این ماه اجتناب از گناهان است.»
خطبه رسول الله در جمعۀ آخر ماه شعبان پيرامون فضيلت ماه رمضان