چکیده
مقالۀ حاضر، شرح حال اجمالی آیتاللهالعظمی ملّا حسینقلی همدانی قدّساللهسرّه میباشد که از آثار حضرت علّامه آیتالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی و حضرت آیتالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدساللهسرهما استخراج شده است. در این مقاله، ابتدا مختصری از زندگینامۀ مرحوم ملّا حسینقلی همدانی بیان شده؛ و سپس شخصیت این عارف ربّانی از منظر عرفا و بزرگانی نظیر علّامه طباطبایی و علّامه طهرانی، معرفی شده است. سیرۀ اخلاقی و کرامات ایشان، از دیگر مطالب مفید این نوشتار میباشد. بخش پایانیِ مقاله، به گزیدهای از بیانات و ارشادات مرحوم آخوند همدانی اختصاص یافته است؛ که تمام آنها، خصوصاً دستورالعمل عرفانی ایشان به شاگردانش، درسهای ناب و آموزندهای برای تشنگان طریق معرفت بههمراه دارد.
معرفی تفصیلی
ولادت و رحلت آیتالله ملّا حسینقلی همدانی
ولادت: 1239 هـ. ق، قریۀ شوندِ حزینِ همدان.
رحلت:28 شعبان 1311 هـ. ق، کربلای معلّی. (توحید علمی و عینی، ص ١٣، تعلیقه، به نقل از نقباء البشر، ج ٢، ص ٦٧٤)
اساتید آیتالله ملّا حسینقلی همدانی
حضرت آیتاللهالعظمی ملّا حسینقلی همدانی قدّساللهسرّه مقدّمات را در طهران فرا گرفته؛ و در دروس عالی در حوزۀ درس عالِم اکبر، شیخ عبدالحسین طهرانی مشهور به شیخ العراقین شرکت نموده است. سپس به سبزوار سفر کرده و مدّتها در آنجا اقامت گزیده و از درس فیلسوف معروف، حاج مولا هادی سبزواری بهره یافته؛ و پس از آن، به نجف اشرف مهاجرت نموده و سالهای طولانی، از درس شیخ مرتضی انصاری استفاده کرده است. و در قسمت اخلاق و عرفان، از آقا سیّد علی شوشتری استفاده نموده و شاگرد او بوده است. و بعد از فوت استادش، متصدّی فتوا نشد و دنبال ریاست نرفت؛ بلکه در منزل نشست و طلاّب فهیم بدو روی آوردند؛ و منزل او محلّ اجتماع زبدگان علم و عمل شد؛ و شاگردان عجیبی در علم الَهی و عرفان تربیت نمود. و امّا فقه و اصول را از تقریراتی که خودش از بحث علّامه انصاری نوشته بود، تدریس میکرد. در منزل نماز جماعت میخواند؛ [یعنی] برای خواصّ از مؤمنین و پیروانی که آنها را تربیت نمود؛ و از ظلماتِ جهل، به نور معرفت کشانید؛ و ایشان را با ریاضات شرعیّه و مجاهدات عملیّه، از هر پستی طاهر و مطهّر گردانید؛ تا آنها از عباداللَهالصّالحین و از سالکین در راه خداوند شدند.